Amoniaczki – pulchne ciasteczka babci na amoniak

 Przechadzając między sklepowymi półkami spotkałam amoniak czyli kwaśny węglan amonu z przepisem na odwrocie na Amoniaczki. Niegdyś używałam tego spulchniacza do ciasta podobnego do miodownika: „Placek po żydowsku”, którego już kilka lat nie robiłam, a jeśli zrobię to oczywiście wam pokażę. Amoniak ma ostry i nieprzyjemny zapach, który „kuje” w nos i oczy, to można mu to wypaczyć, ponieważ wspaniale spulchnia kruche ciasto. Czytając fora internetowe często spotykałam się z opiniami, że znacie Amoniaczki „bo babcia piekła”. Moja akurat nie piekła albo nazywała je inaczej, mimo wszystko postanowiłam wypróbować przepis. Innym powodem dla którego zrobiłam te ciasteczka było to, że zawsze lubię mieć jakieś ciastka w domu, a takie ciasteczka długo poleżą.

Amoniaczki – składniki

• 500 g mąki
• 100 g margaryny
• 150 g cukru
• pół szklanki mleka
• 2 jajka
• sól
• 2 łyżeczki amoniaku
• cukier waniliowy Dr. Oetker
• cukier puder do posypania

Amoniaczki – przygotowanie krok po kroku

Przepis pochodzi z opakowania amoniaku Appetita Domowe Sekrety.

Margarynę utrzeć z cukrem, dodać jajka, odrobinę soli, cukier waniliowy, amoniak rozpuszczony w ciepłym mleku i mąkę. Polecam cukier waniliowy od Dr.Oetkera. Dostałam od nich opakowanie XXL. Cukier ma to do siebie, że wietrzeje więc należy zużyć całą torebkę albo zamknąć szczelnie. Dr.Oetker zaproponował tą drugą opcję i wstawił do opakowania zamknięcie strunowe, a opakowanie zawiera aż 43 g produktu.

Ciasto wyrobić i pozostawić w chłodnym miejscu na godzinę. Następnie schłodzone ciasto wałkować na grubość około 5 mm i wykrawać foremkami ciasteczka. Ciastka ułożyć na posmarowanej blasze i piec na jasnożółty kolor w temperaturze około 200 stopni C. Wystudzone posypać cukrem pudrem.Moja opinia o Amoniaczkach? Nie spodziewałam się, że będą takie pulchne prawie jak ciasto krucho-drożdżowe. Sądziłam, że będą jak kruche ciasteczka.  Myślę, że wspaniale smakowałyby z marmoladą, podobnie do sklepowych. Na pewno zrobię jej jeszcze nie raz. Polecam.Jeśli szukasz kolejnego przepisu na tradycyjne ciasteczka, które długo zostają świeże, sprawdź ciastka ze skwarek przez maszynkę – to przepis mojej babci, który ma w sobie tę samą nostalgię co amoniaczki.

Czas przygotowania amoniaczków

Przygotowanie ciasta zajmuje około 15 minut – to naprawdę szybka robota. Do tego trzeba doliczyć godzinę chłodzenia w lodówce, bez której ciasto byłoby zbyt miękkie i trudne do wałkowania. Samo pieczenie trwa 10-12 minut w temperaturze 200°C – pilnuj, żeby ciasteczka nie przyrumieniły się za mocno, bo amoniaczki powinny być jasne. Łącznie od startu do gotowych ciastek potrzebujesz około 1,5 godziny, z czego aktywna praca to niecałe 30 minut.

Porady: jak wałkować ciasto i wykrawać foremkami

Ciasto na amoniaczki ma inną konsystencję niż typowe kruche – jest trochę bardziej elastyczne i sprężyste. Kilka rzeczy, które sprawdzają się u mnie przy każdym wypieku:

• Ciasto wałkuj partiami – oderwij kawałek wielkości pomarańczy, resztę trzymaj w lodówce. Ciepłe ciasto klei się do wałka i blatu.
• Blat lekko podsyp mąką, ale oszczędnie. Zbyt dużo mąki dosypanej przy wałkowaniu zmienia proporcje i ciastka będą twardsze.
• Grubość 5 mm to minimum – przy cieńszym cieście amoniaczki tracą swoją charakterystyczną puszystość. Możesz użyć dwóch deseczek o tej grubości jako prowadnic dla wałka.
• Foremki zanurzaj w mące przed każdym wykrojeniem – ciasto nie będzie się przyklejać i krawędzie będą wyraźne.
• Odcinki ciasta między wykrojonymi kształtami zbieraj w kulę i wałkuj ponownie – ciasto spokojnie znosi ponowne wyrabianie.

Lubisz piec tradycyjne ciasteczka kruche? Na blogu znajdziesz też magdalenki – przepis na francuskie ciasteczka maślane. Są miękkie w środku, złociste na zewnątrz i znikają ze stołu w kilka minut.

Mrożenie ciasta na amoniaczki

Ciasto na amoniaczki świetnie się mrozi – to jedna z tych rzeczy, które bardzo ułatwiają życie przy pieczeniu. Przygotowane i wyrobione ciasto uformuj w płaski krążek, owiń folią spożywczą i włóż do zamrażarki. Przechowujesz je tak przez 2-3 miesiące. Kiedy masz ochotę na amoniaczki, wyciągnij ciasto wieczorem do lodówki – do rana będzie gotowe do wałkowania. Nie rozmrażaj w temperaturze pokojowej, bo ciasto robi się zbyt miękkie.

Jak przechowywać amoniaczki?

To właśnie przechowywanie jest jedną z największych zalet tych ciasteczek. Gotowe amoniaczki trzymam w metalowej puszce lub szczelnym pojemniku w temperaturze pokojowej – spokojnie leżą 3-4 tygodnie, a z czasem stają się jeszcze bardziej kruche i aromatyczne. Nie trzeba ich chować do lodówki. Pamiętaj, żeby ciastka były całkowicie wystudzone przed zamknięciem w pojemniku – para wodna skraca ich trwałość. Świeżo upieczone posypuję cukrem pudrem, ale jeśli planujesz je przechowywać dłużej, możesz posypać je tuż przed podaniem.

Jeśli masz ochotę na inne domowe ciasteczka z foremek, koniecznie sprawdź ciasteczka półkruche w kształcie róż z marmoladą – eleganckie, ale zaskakująco proste w wykonaniu. Dobrze smakują z marmoladą podobnie jak amoniaczki.

Najczęściej zadawane pytania

Ile amoniaku dodać do ciasta na 500 g mąki?

Dwie łyżeczki, rozpuszczone wcześniej w połowie szklanki ciepłego mleka – sypki proszek wrzucony prosto do mąki rozejdzie się nierówno i część ciastek wyrośnie bardziej niż reszta. Mleko ma być ciepłe, nie gorące, bo w gorącym amoniak zaczyna się rozkładać jeszcze w misce, zamiast w piekarniku.

Czy w upieczonych ciastkach czuć zapach amoniaku?

Nie, o ile ciastka są cienkie i dobrze wypieczone. Amoniak, czyli węglan amonu, rozkłada się w cieple w całości na gazy, które uciekają z ciasta – nie zostaje po nim żaden osad, w odróżnieniu od proszku do pieczenia. Właśnie dlatego nadaje się do płaskich ciastek, a nie do wysokich ciast, z których gaz nie zdąży wyjść.

Czym zastąpić amoniak w amoniaczkach?

Dwiema łyżeczkami proszku do pieczenia, choć wtedy nie będą to już tradycyjne amoniaczki. Proszek daje mniejszy przyrost objętości i ciastka wychodzą bardziej kruche, a mniej pulchne – amoniak w tym przepisie odpowiada za teksturę zbliżoną do ciasta krucho-drożdżowego.

Jak zrobić miękkie amoniaczki?

Wałkować ciasto grubiej, na dobre 5 milimetrów, i piec krócej – 10 minut w 200 stopniach, do koloru jasnożółtego, nie złotego. Świeżo upieczone są pulchne i miękkie, dopiero z każdym kolejnym dniem robią się bardziej kruche. Do puszki wkładam wtedy kawałek jabłka i wymieniam go co dwa dni.

Dlaczego amoniaczki wyszły twarde?

Zwykle przez mąkę dosypywaną przy wałkowaniu – każda dodatkowa garść zmienia proporcje i usztywnia ciasto. Druga przyczyna to rozwałkowanie cieńsze niż 5 milimetrów, trzecia przepieczenie: ciastka wyjmuję, gdy są jasnożółte, bo na blasze dochodzą jeszcze przez kilka minut.