Zbity, mokry spód i szew, który rozchodzi się w piekarniku – oba problemy biorą się z farszu, który trafił do ciasta za wilgotny albo za gorący. Przy kulebiaku z kapustą i grzybami cała sztuka polega na tym, żeby farsz odparować i ostudzić, zanim dotknie drożdżowego ciasta.
Spis treści:
Mokry spód to zwykle wina farszu
Kapusta kiszona duszona z wodą po grzybach zostawia na dnie garnka płyn. Jeśli zawinę go w ciasto, w piekarniku wsiąka w spód i bochen wychodzi ciężki. Dlatego po 50-70 minutach duszenia pod przykryciem zdejmuję pokrywkę i odparowuję farsz jeszcze około 10 minut, mieszając. Ma być wilgotny, ale bez płynu na dnie. Gorący farsz rozpuszcza masło w cieście i zabija drożdże w miejscu styku, więc studzę go do letniego.
Kapustę przed duszeniem próbuję – bez płukania farsz wychodzi wyraźnie kwaśniejszy. Na 400 g mąki daję tylko 500 g kapusty, bo więcej farszu nie da się ciasno zwinąć, a gruby rulon pęka. Podobne proporcje, tylko z zasmażką, ma moja kapusta wigilijna z grzybami.
Od moczenia grzybów do 175°C
- Grzyby namocz w 250 ml zimnej wody na 12 godzin. Wodę zachowaj, grzyby drobno pokrój.
- Cebulę zeszklij na oleju przez 10 minut. Dodaj posiekaną kapustę, marchewkę startą na drobnych oczkach, grzyby, wodę z moczenia, liść, ziele, pieprz i cukier. Duś pod przykryciem, aż kapusta zmięknie, potem odparuj bez pokrywki i ostudź do letniego.
- W czasie duszenia zrób zaczyn: 3 łyżki mąki z puli 400 g, drożdże, cukier i ciepłe mleko, nie cieplejsze niż około 30°C. Po około 20 minutach pokryje się pianą.
- Dodaj resztę mąki, żółtka, sól i roztopione masło. Wyrabiaj około 5 minut, aż ciasto przestanie się kleić, i zostaw pod ściereczką na 60 minut.
- Odłóż kawałek ciasta wielkości pięści na ozdoby. Resztę rozwałkuj na prostokąt, którego dłuższy bok ma najwyżej 34 cm. Wyłóż farsz, zostawiając wolny pas przy dalszym brzegu, zwiń ciasno, zlep brzegi i końce.
- Ułóż rulon szwem w dół w formie 17 x 34 cm wyłożonej papierem, na wierzchu połóż paski z ciasta. Posmaruj jajkiem, posyp kminkiem i odstaw na 20 minut.
- Piecz w 175°C przez 40 minut, aż wierzch będzie złotobrązowy, a postukanie w spód da głuchy dźwięk.

Drugie, krótkie wyrastanie w formie pozwala ciastu odpocząć po zwijaniu – bez niego bochen jest zbity, a szwy pękają. Upieczony kulebiak przekładam na kratkę i kroję dopiero po przestygnięciu, nożem z ząbkami, bo ciepły farsz jeszcze pracuje.
Pięć wpadek i sposób na każdą
| Objaw | Przyczyna | Naprawa |
|---|---|---|
| Mokry, zbity spód | farsz nieodparowany | dodatkowe 10 minut duszenia bez pokrywki |
| Ciasto pęka przy zwijaniu | za grube ciasto albo gorący farsz | rozwałkuj cieniej, farsz ostudź do letniego |
| Kulebiak słabo wyrósł | za gorące mleko, za krótkie wyrastanie | mleko do ok. 30°C, pełne 60 minut w misce |
| Przypalony wierzch | za wysoka temperatura | trzymaj 175°C, ciemniejący wierzch przykryj papierem |
| Szwy się rozchodzą | niezlepione brzegi, szew do góry | zlep dokładnie i układaj szwem w dół |

Kulebiak kroję w grube plastry i podaję do barszczu
Na Wigilię podaję gruby, około 4-centymetrowy plaster obok kubka, w którym jest barszcz wigilijny na zakwasie. Farsz można zrobić dzień wcześniej i trzymać w lodówce pod przykryciem, a ciasto nastawić w dniu pieczenia. W odróżnieniu od tego, jak powstają paszteciki z pieczarkami, kulebiak kroi się dopiero po upieczeniu, więc farsz zostaje wilgotniejszy.
Zakupy na jeden bochenek
Z tej ilości wychodzi kulebiak ważący około 1,4 kg, czyli 8 plastrów. Plaster ma około 327 kcal, 9,4 g białka, 12,3 g tłuszczu i 46,4 g węglowodanów. Pracy rękami jest około 30 minut, reszta to duszenie, wyrastanie i 40 minut pieczenia.
Ciasto:
- 400 g mąki pszennej
- 250 ml mleka
- 30 g świeżych drożdży
- 40 g masła (3 łyżki), roztopionego
- 2 żółtka
- 1 łyżeczka cukru (5 g)
- 1 łyżeczka soli (5 ml)
Farsz i wierzch:
- 500 g kapusty kiszonej
- 25 g suszonych grzybów i 250 ml zimnej wody
- 150 g cebuli
- 50 g marchewki
- 3 łyżki oleju (45 ml)
- 1 liść laurowy, 2 ziarna ziela angielskiego, pieprz
- 1 płaska łyżeczka cukru (5 g)
- 1 jajko do posmarowania i kminek







