Chleb z garnka – prosty przepis pszenno-żytni

Chleb pieczony w domu to coś wyjątkowego. Ten zapach, znane składniki i świeżość nie równają się z żadnym sklepowym wypiekiem. Właśnie dlatego od jakiegoś czasu sama piekę chleb w domu. Teraz taki najbardziej mi smakuje. Czasem nie mogę się powstrzymać i ukroję, jak jest jeszcze ciepły.

Pieczenie chleba wcale nie musi być trudne. Przepisów jest tak wiele, że nie wiadomo, który wypróbować. A jak za pierwszym razem się nie uda? Cały trud może pójść na marne! Dlatego na moim blogu stawiam na łatwe przepisy, a receptury staram się pisać w prosty i przystępny sposób. Tym razem przedstawiam przepis na domowy chleb. Gotowa mieszanka z torebki to inna droga – mieszanki do wypieku chleba z Lidla przetestowałam w czterech wariantach i przeliczyłam, czy opłacają się względem pieczenia z mąki.

Pieczenie chleba w domu – jak wybrać przepis

Mam swoje dwa sprawdzone przepisy na chleb, które robię na zmianę. Ten tutaj jest lekki i puszysty, powiedziałabym, że bardziej pszenny niż żytni. Moje dzieci chętnie go jedzą. Ta druga receptura już jest inna, przypomina ciężki, mokry chleb żytni. Ale o tym innym razem. Dziś przedstawiam bardzo prosty przepis na chleb z garnka! Do jego przygotowania można też użyć naczynia żaroodpornego. Warunek konieczny to pokrywka. Bez tego chleb się nie uda. Chleb można przygotować wieczorem, a upiec rano. Najbardziej lubię w nim to, że ma chrupiącą skórkę.

Składniki na chleb pszenno-żytni z garnka

• 350 g mąki pszennej chlebowej (typ 1050, może być 650 lub zwykła pszenna)
• 200 g mąki żytniej (typ 720)
• 25 g drożdży świeżych
• 1,5 szklanki ciepłej wody
• 1 łyżeczka soli
• 1 łyżeczka cukru
• 1 łyżka oleju

Jak upiec chleb z garnka – przepis krok po kroku

1. W małym naczyniu rozmieszać drożdże, cukier, łyżkę mąki pszennej i pół szklanki wody. Odstawić na 10 minut – powinna pojawić się piana. Jeśli piana nie rośnie, drożdże mogą być nieaktywne.
2. Do dużej miski wsypać obie mąki, sól, olej, szklankę ciepłej wody oraz zawartość małej miski z zaczynem. Wyrobić ciasto. Ja robię to mikserem z hakiem, ale można też rękoma. Warto wtedy zacząć widelcem, aby ciasto się trochę skleiło, a potem już wyrabiać rękoma. Po wyrobieniu włożyć ciasto do miski, przykryć szczelnie folią spożywczą i schować do lodówki na 5 godzin, a jeszcze lepiej na całą noc.
3. Po tym czasie wyjąć ciasto z lodówki, wyłożyć na blat i jeszcze trochę pozagniatać. Jeśli jest potrzeba, podsypać trochę mąką. Uformować bochenek, przykryć ściereczką i zostawić na blacie 30 minut.
4. Wstawić do piekarnika pusty garnek z pokrywką (taki, który można używać w piekarniku) lub naczynie żaroodporne z pokrywką i nagrzać do 220 st. C. Wskazówka: garnka nie trzeba niczym smarować. Chleb wychodzi bez problemu.
5. Gdy chleb podrośnie wspomniane 30 minut, a piekarnik już się nagrzeje, wyjąć gorący garnek, włożyć chleb, naciąć nożem kratkę na wierzchu, przykryć i wstawić do piekarnika.
6. Czas pieczenia: najpierw 30 minut w 200 st. C pod przykryciem, następnie 20 minut bez przykrycia, aż skórka będzie złocistobrązowa. Po upieczeniu od razu wyjąć z formy i ostudzić na kratce, aby odparowało.

Piekłam ten chleb zarówno w garnku, jak i w naczyniu żaroodpornym – nie widzę różnicy w smaku. Zawsze wychodzi dobrze wypieczony. Ważna jest średnica naczynia. W za dużym naczyniu chleb będzie bardziej płaski. W za małym bardziej wyrośnie do góry. W tym przepisie użyłam garnka góra fi 21 cm i dno fi 19 cm.

Dlaczego chleb piecze się w garnku pod przykryciem?

Pokrywka to sekret udanego domowego chleba. W pierwszej fazie pieczenia zatrzymuje parę wodną wydobywającą się z ciasta. Para sprawia, że skórka pozostaje elastyczna i chleb może swobodnie rosnąć. Gdy zdejmuję pokrywkę po 30 minutach, skórka zaczyna się rumienić i twardnieć – efekt identyczny jak w profesjonalnym piecu chlebowym z zaparowaniem. Właśnie dlatego chleb pieczony w garnku ma skórkę jak z piekarni.

Warianty chleba z garnka – co można dodać

Gdy już opanuję podstawowy chleb pszenno-żytni, lubię eksperymentować z dodatkami. Oto moje ulubione wariacje:

• Chleb z ziarnami – do ciasta dodaję 2-3 łyżki mieszanki ziaren: słonecznika, dyni, siemienia lnianego lub sezamu. Ziarna wsypuję przy wyrabianiu lub posypuję nimi wierzch bochenka tuż przed nacięciem.
• Chleb z kminkiem – klasyczne połączenie z żytnią mąką. Wystarczy łyżeczka kminku wsypana do ciasta – nadaje wyrazisty, aromatyczny smak.
• Chleb z prażoną cebulą – cebulę kroję w piórka, podsmażam na oleju do złotego koloru i dodaję do ciasta po wystudzeniu. Taki chleb znika ze stołu jako pierwszy.
• Wersja 100% pszenna – zastępuję mąkę żytnią taką samą ilością mąki pszennej typ 1050. Chleb jest jeszcze bardziej puszysty, choć mniej aromatyczny.

Jak przechowywać domowy chleb z garnka

Domowy chleb pszenno-żytni nie zawiera konserwantów, więc warto zadbać o właściwe przechowywanie. Po wyjęciu z piekarnika kładę bochenek na kratce i czekam minimum 2 godziny zanim pokroję. Gorący chleb w środku jest jeszcze wilgotny – przez odparowanie nabiera właściwej, sprężystej struktury.

Ostudzony chleb przechowuję w lnianej ściereczce lub bawełnianym worku w temperaturze pokojowej – tak zostaje świeży przez 3-4 dni. Nie wkładam do plastikowej torebki, bo skórka szybko zmiękcze. Jeśli chcę zachować chleb dłużej, kroję w plastry i zamrażam. Plastry wyjmuję po kilka naraz i odgrzewam w tosterze lub w piekarniku w 160°C przez 5-8 minut – smakuje niemal jak świeżo upieczony.

Jeśli interesuje cię więcej domowych wypieków, zajrzyj do przepisu na odrywany chlebek czosnkowy z mozzarellą – idealny na weekendowy obiad w gronie rodziny. Miłośnicy wypieków drożdżowych docenią też mój sprawdzony przepis na drożdżówki z twarogiem. A jeśli chcesz wiedzieć, jakie naczynie najlepiej sprawdza się do pieczenia chleba, przeczytaj artykuł o tym, czy lepsze są garnki klasyczne czy kolorowe – porównuję materiały i właściwości.

Najczęściej zadawane pytania

Jaki garnek nadaje się do pieczenia chleba?

Każdy żaroodporny z pokrywką: żeliwny, ceramiczny albo stalowy emaliowany. Najważniejsza jest średnica – u mnie sprawdza się garnek o dnie 19 i górze 21 centymetrów. Sprawdzam też uchwyt pokrywki, bo plastikowe gałki bywają dopuszczone tylko do 180 stopni, a garnek nagrzewam do 220.

Czym zastąpić drożdże świeże w chlebie z garnka?

Drożdżami instant w proporcji jeden do trzech, czyli 25 gramów świeżych to około 8 gramów suszonych – jedna standardowa saszetka. Suszone można wsypać wprost do mąki, ale ja i tak robię z nich zaczyn z cukrem i ciepłą wodą, żeby po dziesięciu minutach zobaczyć, czy pracują.

Dlaczego chleb z garnka jest zakalcowaty w środku?

Najczęściej dlatego, że został pokrojony za wcześnie. Skrobia w gorącym miąższu jest jeszcze wilgotna i dopiero podczas stygnięcia układa się w sprężystą strukturę, więc bochenek musi stać na kratce co najmniej dwie godziny. Druga przyczyna to za krótkie pieczenie bez pokrywki – spód gotowego chleba powinien brzmieć głucho przy stuknięciu palcem.

Czy ciasto na chleb musi stać w lodówce całą noc?

Nie musi, pięć godzin wystarczy, ale noc daje wyraźnie lepszy smak. W chłodzie drożdże pracują wolno, za to bakterie kwasu mlekowego zdążą wytworzyć kwasy, które odpowiadają za ten lekko kwaskowy, chlebowy aromat. Wyrastanie w cieple skraca całość do dwóch godzin, tylko chleb wychodzi wtedy mdlejszy.

Czy trzeba nacinać chleb przed pieczeniem?

Warto, bo bochenek i tak pęknie – chodzi tylko o to, żeby pękł tam, gdzie chcemy. Kratka nacięta ostrym nożem na głębokość pół centymetra otwiera się w piekarniku i pozwala chlebowi urosnąć równo. Bez nacięcia skórka rozrywa się z boku, często tuż nad dnem garnka.