Te ciasteczka opublikowałam w listopadzie 2012 roku, dzień po ogłoszeniu konkursu na blogu, a przy okazji zapraszałam wtedy do akcji kulinarnej „Ciastka na jeden kęs”. Przełożyłam je marmoladą różaną – sklepową, nie własną. Od zwykłych kruchych różni je mąka razowa w składzie, która zmienia i smak, i kolor. Moje posiedziały w piekarniku minutę dłużej, niż trzeba, i dlatego na zdjęciu mają kolor pierników.
Spis treści:
Skład ciasta z dwiema mąkami
- 300 g mąki pszennej
- 200 g mąki razowej
- 200 g cukru pudru
- 250 g masła
- 2 żółtka i 1 jajko
- zapach waniliowy, kilka kropel
- marmolada różana do przełożenia
Na 500 g mąki przypada 250 g masła, czyli połowa wagi mąki – to proporcja typowego kruchego ciasta. Mąka razowa stanowi 40% całej mąki: tyle wystarcza, żeby ciasteczka miały orzechowy posmak i ciemniejszy kolor, a ciasto wciąż dało się wałkować. Przy większym udziale razowej, np. pół na pół, ciasto robi się bardzo kruche i rwie się przy przenoszeniu na blachę.
Cukier puder zamiast kryształu daje gładką strukturę, bez chrupiących ziarenek, i lepiej łączy się z zimnym masłem. 200 g cukru na 500 g mąki to sporo, więc ciastka są wyraźnie słodkie i marmolada nie musi być bardzo słodka – różana z natury ma lekko cierpki posmak.
Kruche, a nie półkruche
To typowy przepis na kruche ciasto, a nie półkruche. Różnica tkwi w ilości tłuszczu i braku spulchniacza: tutaj jest 250 g masła na 500 g mąki i ani grama proszku do pieczenia, więc ciasto nie rośnie i pozostaje zwarte, kruszące. Półkruche ma mniej masła, często dodatek śmietany albo proszku i jest bardziej elastyczne – ten przepis opisałam osobno jako półkruche ciasteczka. To ciasto się kruszy i wcale nie jest ciągnące, co widać już przy wałkowaniu: brzegi pękają, a placek lepiej podnosić na wałku niż palcami. Więcej o tym, czym różnią się ciastka maślane od kruchych, piszę w tekście o ciasteczkach maślanych i kruchych.
Zagniatanie i godzina w lodówce
Mąka i masło: obie mąki przesiewam do miski, w środek dodaję posiekane nożem masło i rozdrabniam je palcami razem z mąką, aż powstanie kruszonka. Masło biorę prosto z lodówki, bo ciepłe zlepia mąkę w grudy.
Ciasto: dodaję 200 g cukru pudru, 2 żółtka, jajko i zapach waniliowy. Wyrabiam gładkie i jednolite ciasto, krótko, 2-3 minuty, żeby masło nie zdążyło się roztopić od ciepła rąk.
Chłodzenie: formuję kulę, zawijam ją w folię i schładzam co najmniej 1 godzinę w lodówce. Bez tego ciasto z tak dużą ilością masła klei się do wałka i stolnicy.

Wałkowanie kruszącego się ciasta
Podział: schłodzone ciasto dzielę na 3-4 części. Wałkuję jedną, a resztę trzymam w lodówce, bo ciepłe ciasto kruszy się jeszcze bardziej.
Grubość: wałkuję na około 3-4 mm i wycinam ciastka foremkami. Do przekładania potrzebna jest parzysta liczba sztuk tego samego kształtu, więc wycinam je parami, a ścinki zagniatam ponownie tylko raz.
Przenoszenie: wycięte ciastka podnoszę cienką łopatką albo nożem, bo w palcach pękają. Kiedy ciasto zaczyna się rwać, wkładam je na 10 minut do lodówki i dopiero potem wałkuję dalej.
Stolnica: oprószam ją mąką razową zamiast pszennej, około 1 łyżki na każdą część ciasta, bo jasna mąka zostawia na ciemnych ciastkach białe smugi. Przy bardzo kruszącym się cieście wałkuję je między dwoma arkuszami papieru do pieczenia.
Pieczenie w 190°C około 15 minut
Piekarnik: nagrzewam do około 190°C. Blachę smaruję tłuszczem i układam ciasteczka.
Czas: piekę około 15 minut, ale co jakiś czas zaglądam, żeby się zbytnio nie przypiekły. Dodatek mąki razowej nie pozostaje obojętny na kolor, więc te ciastka już od początku są ciemniejsze niż zwykłe kruche i łatwo przeoczyć moment, w którym zaczynają się przypalać. Po 13 minutach sprawdzam spód jednego ciasteczka – powinien być złoty, nie brązowy.
Studzenie: po wyjęciu ciasteczka są jeszcze miękkie, więc zostawiam je na blasze 5 minut i dopiero potem przekładam na kratkę. Gorące łamią się w palcach, a przestudzone na blasze zbyt długo przywierają do niej od spodu. Na grubszych ciastkach przydaje się tabela z tekstu ile piec kruche ciasteczka.
Przekładanie marmoladą różaną
Składanie: po ostudzeniu smaruję połowę ciasteczek marmoladą, mniej więcej pół łyżeczki na sztukę, i przykrywam drugim ciastkiem. Tak samo składam kreolki z marmoladą, tylko że tam ciasto jest jasne, bez mąki razowej.
Marmolada: różana z obu stron ciastka smakuje intensywnie, więc nakładam cienką warstwę, około 2 mm. Zamiast niej można użyć powideł śliwkowych albo konfitury wiśniowej, byle była gęsta, bo rzadka wypływa na boki i skleja ciastka ze sobą.
Doba odpoczynku pod ściereczką
Odpoczynek: złożone ciasteczka muszą odpocząć. Swoje ułożyłam na tacy i przykryłam bawełnianą ściereczką. Do jedzenia są dobre od następnego dnia, czyli po około 24 godzinach, kiedy wilgoć z marmolady przejdzie w ciasto i zaczynają mięknąć.
Przechowywanie: potem przekładam je do puszki i trzymam w chłodnym miejscu do 7 dni. Im dłużej leżą, tym bardziej miękną, więc kto lubi wyraźną kruchość, niech je zje w ciągu 2-3 dni.







