Domowa przyprawa uniwersalna – przepis bez Vegety

Od dawna nie używam przypraw typu Vegeta, Kucharek – od czasu do czasu tylko kostki rosołowe. Pewnego dnia wpadł mi w ręce przepis z Thermomix’a na przyprawę uniwersalną. Składniki podobne jak w wyżej wymienionych przyprawach, z tą różnicą, że domowe – wiadomo – lepsze i wiem co jest w środku. Przede wszystkim bez glutaminianu sodu, który sam w sobie nie ma smaku i tylko pobudza apetyt.

Od kiedy zaczęłam robić tę przyprawę, nie wyobrażam sobie gotowania bez niej. Dodaję ją dosłownie wszędzie – do zupy, bigosu, gulaszu, marynaty do kurczaka. To jeden z tych domowych „sekretów kuchennych”, które naprawdę robią różnicę.

Składniki na domową przyprawę uniwersalną

Składniki „na oko”:

• 150 g suszonej włoszczyzny
• 2 łyżki czosnku suszonego
• 2 łyżki soli morskiej gruboziarnistej
• 1 łyżka kurkumy

Przygotowanie

Wszystkie składniki rozdrobnić 30 sekund w blenderze, przesypać do słoika.

Gotowe! Serio, to naprawdę tyle. Prościej się nie da, a efekt jest rewelacyjny.

Dlaczego warto zrezygnować z Vegety?

Zastanawiałam się nad tym przez długi czas. Vegeta czy Kucharek to wygodne produkty, ale kiedy zaczęłam czytać etykiety, byłam zaskoczona ilością dodatków – glutaminian sodu (E621), wzmacniacze smaku, maltodekstryna, olej palmowy. Żaden z tych składników nie jest konieczny, żeby zupa smakowała dobrze.

Domowa przyprawa ma tylko to, co widać: suszone warzywa i przyprawy. Kurkuma nie tylko nadaje ładny kolor, ale ma też właściwości przeciwzapalne. Czosnek suszony w tej formie jest łagodniejszy niż świeży, ale nadal aromatyczny. Sól morska zawiera naturalne minerały. Prosto, zdrowo, pysznie.

Jak przechowywać domową przyprawę?

Przesypuję gotową przyprawę do szczelnego słoiczka i trzymam w suchej szafce z dala od kuchenki. W ten sposób zachowuje świeżość przez 3-6 miesięcy. Ważne, żeby nabierać ją suchą łyżką – wilgoć sprawi, że zacznie się zbrylać.

Warianty i modyfikacje

Przez lata eksperymentowałam z różnymi wersjami tej przyprawy. Oto co sprawdziło się najlepiej:

• Wersja ostra – dodaj 1 łyżeczkę chili lub papryki cayenne. Idealna do mięs i sosów.
• Wersja ziołowa – dodaj suszone zioła prowansalskie lub tymianek. Świetna do zup kremów i pieczonych warzyw.
• Wersja bez soli – pomiń sól i dosalaj potrawy osobno. Przydatna jeśli pilnujesz spożycia sodu.
• Z koprem włoskim – szczypta mielonych nasion kopru włoskiego czyni cuda w rosole.

Do czego używać przyprawy uniwersalnej?

Oto moje ulubione zastosowania:

• Zupy i rosół – łyżeczka zamiast kostki bulionowej, smak głębszy i bardziej naturalny.
• Mięsa i marynaty – wcierka do kurczaka, schab, gulasz – zawsze dodaję łyżkę tej mieszanki.
• Sosy – do sosu pomidorowego, śmietanowego czy pieczeniowego dodaję pół łyżeczki.
• Warzywa duszone – posypuję przed duszeniem, warzywa nabierają głębszego smaku.
• Kasze i ryż – do wody gotowania, zamiast soli.

Jeśli zależy Ci na zdrowym gotowaniu i chcesz wiedzieć, co jesz, zapraszam też do sprawdzenia zdrowych dodatków do posiłków – kilka z nich stosuję na co dzień obok tej przyprawy. Warto też zajrzeć do mojego przepisu na kotlety sojowe z papryką i pieczarkami, gdzie ta przyprawa robi robotę w marynacie. A jeśli szukasz przepisów, gdzie domowa mieszanka przypraw naprawdę się wyróżnia, sprawdź kiełbasę po bawarsku – tam dodaję jej solidną porcję.

Polecam zrobić większą porcję od razu – zniknie szybciej, niż się spodziewacie!

Jak zrobić przyprawę uniwersalną w Thermomixie?

Tak samo jak w blenderze, tylko szybciej. Do naczynia wsypuję 150 g suszonej włoszczyzny, dwie łyżki suszonego czosnku, dwie łyżki soli morskiej i łyżkę kurkumy, po czym mielę 20-30 sekund na najwyższych obrotach. Po pierwszym mieleniu zgarniam szpatułką to, co wyrzuciło na ścianki, i powtarzam jeszcze przez 10 sekund – bez tego na dnie zostaje pył, a na górze całe kawałki marchewki.

Kolejność wsypywania ma znaczenie: sól gruboziarnista idzie razem z warzywami, bo pracuje jak ścierniwo i pomaga rozbić twarde kawałki selera. Jeśli mieszanka ma być drobniejsza, wydłużam czas o 10 sekund, ale nie dłużej – przy dłuższej pracy noży naczynie się nagrzewa, a ciepło wypędza z suszonych warzyw olejki, czyli dokładnie to, po co ta przyprawa powstaje. Gorącej mieszanki nie przesypuję od razu do słoika, tylko czekam, aż ostygnie, inaczej para skropli się pod wieczkiem.

Czym zastąpić przyprawę uniwersalną w przepisie?

Jeśli przepis mówi o przyprawie uniwersalnej, a masz tylko tę domową, wchodzi jeden do jednego. W drugą stronę bywa różnie i lepiej zacząć od połowy dawki, bo tutaj sól jest odmierzona na oko i w każdej partii wypada trochę inaczej.

Gdy skończy się i ta, składam zamiennik z tego, co jest w szafce: łyżeczka suszonej włoszczyzny, szczypta czosnku granulowanego, sól i odrobina kurkumy dla koloru. Ostatecznością jest pół kostki rosołowej, ale wtedy potrawy już nie dosalam wcale. Domowa mieszanka nie ma wzmacniacza smaku, więc buduje go wolniej – doprawiam etapami i próbuję po każdej łyżeczce, zamiast wsypywać wszystko na początku gotowania.

Najczęściej zadawane pytania

Czy domowa przyprawa zastąpi Vegetę jeden do jednego?

Ilościowo tak, smakowo nie od razu. Bez glutaminianu sodu smak nie uderza w pierwszej sekundzie, tylko rozwija się podczas gotowania, więc łatwo w tym czasie przesypać. Wsypuję łyżeczkę, gotuję kwadrans i dopiero wtedy decyduję, czy czegoś brakuje.

Czy można użyć własnych suszonych warzyw?

Jak najbardziej i wychodzi taniej. Marchew, pietruszkę, seler i por kroję w cienkie plastry, suszę w piekarniku przy 50-60 stopniach z uchylonymi drzwiczkami, aż zaczną łamać się z trzaskiem. Warzywa choćby lekko gumowate zawierają jeszcze wodę i cała mieszanka spleśnieje w słoiku.

Jak drobno mielić przyprawę uniwersalną?

Trzydzieści sekund w blenderze daje ziarno jak drobna kasza manna i to jest wersja uniwersalna. Do sosów i marynat wolę drobniejszą, bo rozpuszcza się bez osadu, a do zup i pieczonych warzyw grubszą – widać wtedy kawałki warzyw i nie robi się z niej pył na dnie garnka.

Ile przyprawy dodawać do zupy zamiast kostki?

Płaska łyżeczka na garnek zupy dla czterech osób zastępuje jedną kostkę bulionową. Do rosołu, gdzie warzywa gotują się osobno, wystarczy pół łyżeczki na sam koniec. Pamiętaj, że w mieszance jest już sól morska, więc potrawę dosalam dopiero po jej dodaniu.

Czy kurkuma jest w tej przyprawie konieczna?

Nie, ale bez niej mieszanka jest szarozielona i zupa nie ma tego złocistego koloru, który kojarzymy z gotowymi przyprawami. Kurkuma wnosi też lekką ziemistą goryczkę, równoważącą sól. Zamiast niej można wsypać łyżeczkę słodkiej papryki – kolor będzie cieplejszy, smak łagodniejszy.